Bir Domatesli Makarna Beni Nasıl Değiştirdi: Takıntım ve Daha İyi Bir Hayata Yol Açan O Yemek
“Son dört yılımı o sosun peşinde geçirdim ” … Ioan Marc Jones ve whippet cinsi köpeği Dizzy, Londra’daki evlerinde. Fotoğraf: Ioan Marc Jones “Son dört…

“Son dört yılımı o sosun peşinde geçirdim” … Ioan Marc Jones ve whippet cinsi köpeği Dizzy, Londra’daki evlerinde. Fotoğraf: Ioan Marc Jones
“Son dört yılımı o sosun peşinde geçirdim” … Ioan Marc Jones ve whippet cinsi köpeği Dizzy, Londra’daki evlerinde. Fotoğraf: Ioan Marc Jones
2022’de İtalya’da bir restoranda yediğim her lokma gözlerimi kapatıp ağzımı sulandırmıştı. O zamandan beri dört yıl boyunca bu yemeği yeniden yaratmaya çalıştım. Bu arayış sonunda beni gerçek bir vejetaryen yaptı.

Görünüşte 13 yıldır vejetaryenim ama bu süre içinde çok fazla et yedim. Annem son parça kuzu madrasını göz kırparak masadan alıp yüksek sesle yatağa gideceğini söylerdi. Bir keresinde gece yarısı KFC’ye dalar, kapüşonumu çekip sarhoş halde etrafı kolaçan ederek “Ucuz Menü” isterdim. Partnerim bir gece dışarıdan erken döndüğünde beni yatakta McDonald’s Chicken Selects ile yakalamıştı. Bu tür olaylar nadir zayıflık anlarıydı ve sonrasında her zaman derin bir suçluluk duyardım. Ancak vejetaryen hayatımın büyük bir bölümünde içimde bir boşluk hissediyordum; kalbimde ve midemde etin bıraktığı devasa bir boşluk.
Sonra bir kase makarna yedim. Yıl 2022’ydi ve İtalyan üniversite arkadaşım Mattia beni Toskana’ya davet etmişti. Dört gün boyunca onun sevgili ailesiyle, yemyeşil tepeler arasında, ateş böcekleri ve geyiklerin eşliğinde, vernaccia şarabı içerek, kitaplar, sanat ve şiir hakkında sohbet ederek vakit geçirdim. Ama bunların hiçbiri önemli değil. Tek önemli olan, Siena’nın batısındaki Mazzolla’da bulunan Nuova Trattoria Albana’da servis edilen o tek tabak domatesli makarnaydı. Acemi bir damak için bu makarna sıradan bir yemek gibi görünebilirdi. Ama benim için her şeyi değiştirdi.
Hayran bırakıcı… Toskana’nın Mazzolla kentindeki Nuova Trattoria Albana’da servis edilen taze pici all’aglione. Fotoğraf: Nuova Trattoria Albana

Elle açılan Toskana makarnası olan pici –spagettiden çok daha kalın, bucatiniden ise biraz daha ince– cesurca al dente pişirilmişti. Yakındaki bir çiftlikten gelen pecorino peyniri kar gibi eriyordu. Ama asıl şov yapan, all’aglione (sarımsaklı) sosuydu: Şefin eşi yan bahçede domates yetiştiriyor ve her gün taze topluyordu. Yemek boyunca her lokma gözlerimi kapatıp ağzımı sulandırdı. Eğer Lord Byron’ın dediği gibi hayatın en büyük amacı duyumsamaksa, o zaman kendimi hiç bu kadar canlı hissetmemiştim.
Son dört yılımı o coşkunun, o sosun peşinde geçirdim. Haftada üç, Noel zamanı ise dört kez onu yeniden yaratmaya çalışıyorum. Farklı domateslerle, yeni yöntemlerle ve yeniliklerle deneyler yapıyorum. Sayısız tarif okuyarak ve büyük çaba sarf ederek denedim ama başarısız oldum. Mükemmel sosu yeniden yaratmak imkansız gibi görünüyor; her zaman bir adım ötede kalıyor.
Ailem ve arkadaşlarım bu yolculuğumda büyük destekçiler oldu. Noel’de üç farklı kişiden üç torba kuru makarna hediyesi aldım; hepsi de bu mutfak takıntımın farkındaydı. Partnerim bir keresinde bana penne şeklinde bir mum almıştı ve o an gerçekten mest olmuştum. Sonra bunun penne kokulu olmadığını anlayınca büyük bir hayal kırıklığı yaşadım. Kardeşim doğum günümde bana bir kutu San Marzano domatesi hediye etti. Hiç bir hediye paketini açarken, içinde kıyılmış domates olan bir kutuyu görünce gözyaşlarına boğuldunuz mu? Yerken kitap okurum; bu yüzden kitaplarımın sayfaları domates sosu parmak izleriyle dolu. Artık makarna ve domates sosu hakkında çok sayıda kitaba sahibim. Örneğin, az önce “Dünyayı Değiştiren On Domates” kitabını okudum; bu, domatesin tarihsel önemi üzerine okuduğum ilk kitap değil ve sonuncusu da olmayacak.
Yemek turu… Ioan Marc Jones (sağda), 2022’de Toskana’da arkadaşı Mattia ile birlikte, pici all’aglione’yi ilk kez denediği gün Nuova Trattoria Albana’da. Fotoğraf: Ioan Marc Jones
Hobim bir takıntıya dönüştü ve bu takıntı bana pek çok şey öğretti. Makarna pişirirken de hayatta olduğu gibi ilk tavsiyem şudur: al dente’yi benimseyin. Makarnanın tam pişmediğini düşünüyorsanız, aslında pişmiştir. Luca Cesari’nin “Makarnanın Kısa Tarihi” kitabına göre, eskiden makarna iki saate kadar haşlanırdı; ama günümüzde ciddi bir mutfakta al dente standarttır. Her zaman alabileceğiniz en pahalı domatesleri satın alın, çünkü fiyat genellikle kaliteyi yansıtır. Hiçbir koşulda hem soğan hem de sarımsak eklemeyin; bu İtalyanları gücendirir –bunu da onları gücendirerek öğrendim. Soyulmuş bütün sarımsak dişleri ve yarım kırmızı acı biber ekleyin. Fesleğeni sonradan ekleyin ki aroması kalsın. Eğer kendinizi lüks içinde hissediyorsanız sonuna bir yudum zeytinyağı, daha cüretkar hissediyorsanız bir parça tereyağı ekleyin. Pecorino’yu doğrudan sosa rendeleyin, böylece tuza gerek kalmaz; kısık ateşte yavaşça pişirin ve şeker ekleme cazibesine karşı koyun.
Tüm çabalarıma rağmen Trattoria Albana’nın sosuyla rekabet edebilecek bir sos hazırlayamadım. Bazen yaklaşıyorum; doğru malzeme kombinasyonunu buluyor, her birine gereken özeni gösteriyorum ama sos asla aynı olmuyor. Yavaş yavaş, mükemmel makarnanın Toskana’nın yuvarlak tepelerine, geyiklerine, ateş böceklerine ve o eşliğe borçlu olabileceğini düşünmeye başladım. Ama ben çalışmaya devam edeceğim. Yemek yapmak hedef değil, yolculuktur ve her başarısız deneme küçük bir başarı gibi hissettiriyor, çünkü artık üç yıldan fazla bir süredir et yemiyorum. Artık hata yapmıyorum, gece yarısı KFC’ye gitmiyorum. Belki mükemmel domates sosunun sırrını çözemedim ama bu arayışta mutluluk buldum ve vejetaryenliğimde huzur buldum.